Ад музейшчыка-экскурсавода можна даведацца, што дзесьц стагоддзе таму з Чортава моста кнулася Овельку пан Ядвся Кунцэвч (але, жонка таго самага Кунцэвча, што пабудава лесапльню) - натуральна, праз няшчаснае каханне. Паводле ншых звестак, яе тап Овельцы ранвы муж, пасля чаго прада сваю лесапльню збег у Францыю. З таго часу панская сядзба прыйшла заняпад, а парк здзчэ зарос крапвой быльнкам. Падчас Першай Суветнай на Чортавым мосце расстралял з аэраплана калону бежанца - дзяцей, жанчын, старых нямоглых. Ахвяры таго налёту спачываюць цяпер у братняй магле пад каменным крыжам на стромкм беразе Овельк. Пасля Рэвалюцы па мосце Овельск язджал чырвоныя камсары, падперазаныя кулямётным стужкам, а часы Вялкай Айчыннай на м маршыравал акупацыйныя войск пад сцягам са свастыкай. У 'лхя дзевяностыя' на мосце сыходзлся хлопцы з "Блока" "Барака" блся сценка на сценку - люта, страшна, пускаючы ход манцрок ланцуг ад ровара. Пасля кожнай такой бойк хтосьц абавязкова трапля у шпталь з праламаным чэрапам або звёрнутай сквцай. нават цяпер, эпоху дабрабыту стабльнасц, мост не-не дый пакажа свой д'ябальск нора. Тутэйшыя, перш чым ступць на мост, тройчы жагнаюцца, бо ёсць павер'е, што на Чортавым мосце да чалавека можа прычапцца праклён. Гэта не кажучы жо пра жудасныя авары, якя часам тут здараюцца. Аднойчы на мосце згарэла машына, сутыкнушыся з фурай, загну чалавек, а внаватых так не знайшл. Але, кал паразважаць, внавацць тут няма каго. Ва см внны Чорта мост, гэта праклятае зачараванае месца -- ну , магчыма, той зламысны езут, чыё мя не захавалася нводным летапсы...

Скончышы свой аповед, музейшчык, напэна, запросць наведнка суседнюю залу, дзе ладзцца фотавыстава, прысвечаная леташняму святкаванню Дажынак. Але гпатэтычны турыст, якому воляю лёсу собла патрапць Овельск, працягваць экскурсю, хутчэй за сё, не захоча. Засмучаны задуменны, выйдзе ён з будынка музея, акнушы позркам старую плошчу, каляровыя дамк, царкву касцёл, паспяшаецца прэч з гэтага соннага, зацшнага гарадка з усм яго змрочным легендам старажытным праклёнам. кал турыст будзе досыць разважлвым, ён паслухае парады тутэйшых старажыла , выязджаючы на хуткасную шашу, не паедзе цераз мост, але скарыстаецца аб'язным шляхам. Усяго на дзесяць хвлн дажэй, някай рызык. Ад моста лепш трымацца далей, бо месца гэта сапрады праклятае, а нзе, пад мостам, жыве пачвара.

_______________

* Памятныя кнжк -- штогоднк афцыйнай даведачнай нфармацы, якя выходзл губернях Расйскай мперы з сярэдзны 1830-х да 1917 года. Выпускался мясцовым афцыйным асобам органам нутраных спра.

2. Летуценнца Змей

Тонька (Антанна Неруш па пашпарце) жыла Старым Овельску, у дыхтоным дамку з драляным сценам, шыферным дахам, разным аканчкам каменным ганкам. Па-над Тонькным домам прасцрал сваё вецце стараданя яблын, велчэзныя, як дубы, а нзе сё патанала рознакаляровых кветках, што цвл з ранняй вясны аж да самых зазмка. Тонька любла краск з задавальненнем важдалася свам кветнку, як бы прадметам яе гонару лчыся ледзь не найлепшым ва см мястэчку.

Бронька (Бранслава Скавыш па пашпарце) жыла той частцы мястэчка, што завецца 'Блокам", у тыповай "аднушцы" на другм паверсе цаглянай хрушчок. Вокны адзнага пакойчыка яе кватэры глядзел на быльняговую пустку, а акенца кухн - на дворык, у якм мелся: прыпад'ездныя лавачк агародчык, дзцячая пясочнца, арэл, слупы для бялзны, бакока дворнка скрын для смецця, паркока савецкага зору, разлчаная на тры ато сярэднх габарыта, а таксама цагляная трансфарматарная будка з жалезным дзвярыма надпсам 'Не влезай - убьет!'.

Тонька Бронька, хоць жыл процлеглых частках мястэчка, сябравал з маленства, хадзл адзн дзцячы садок, а потым вучылся адной школцы нават сядзел за адной партай.

Вучылся абедзьве сяброк цераз пень-калоду. На нтэгралы ды функцы Бронька глядзела, як на ктайскую грамату, Тонька блытала памятныя даты выбтных асоб (аднойчы гстарычка ляпла Тоньцы "адзнку", пачушы ад яе, што Сувора разб Напалеона Альпах), Бронька з цяжкасцю магла адшукаць на мапе Прэнэ Сахару, а Тонька з усяго школьнага курса ангельскага засвола тольк адну фразу: 'Энд ай вл олвейс лав ю!'*.

Пасля рока сяброк хадзл кавярню пры гастраноме, дзе разам здымал стрэс лманадам пясочным прожным з цягучым, як клейстар, джэмам бляклым крэмавым ружачкам. 'От нахалеру мне тая Сахара, кал я сё рона нкол туды не паеду?', -- разважала Бронька, надкусваючы прожнае. 'Угу, -- пагаджалася Тонька, сёрбаючы лманад.
– А з тым нтэгралам нават у прыбральню не сходзш'. ' з суворавам хнм таксама!' - казала Бронька, пасля чаго сяброк пачынал гучна рагатаць, пралваючы лманад на пластыкавую стальнцу рассыпаючы па падлозе крошк прожных.

Пры см пры гэтым был сяброк дзячынам прыстойным, з кампаняй тутэйшых шлёндра-раздзябаек не знался, абзаводзцца хлопцам не спяшался. Абедзьве яны был рамантыкам летуценнцам марыл пра шчаслвы шлюб.

Тонькны мары был суцэль зямныя не адарваныя ад рэчаснасц. Яна жо вырашыла, што пасталешы, засвоць якую-небудзь практычную прафесю, а потым выйдзе замуж народзць як мнмум чатырох дзяцей -- двух хлопчыка дзвюх дзячынак. Можна блзнятак.

З Бронькай усё было складаней. У выпускным класе яна жо мела свайго Прэкраснага Прынца - не мройнага, а цалкам рэальнага. Бронька пазнаёмлася з м па газеце прыватных аб'я, вяла з м нтэнснае лставанне чакала яго, як тая Асоль свайго Грэя. Усё б нчога, але меся адзн нюанс: Прэкрасны Прынц тамся цямнцы, хаця мус незабаве адкнуцца... 'Бронька, ты з зэкам перапсваешся?!' - пытала Тонька з сумессю жаху захаплення. 'Ён бязвнна асуджаны!
– з жарсцю казала Бронька.
– Яго падставл! Сябар, якому ён давяра амаль як брату, здрадз яму... Але ён дарава не будзе помсцць, ён высакародны чалавек! Хутка ён выйдзе забярэ мяне Мнск, там у яго свой бзнес'.

Тое 'хутка' расцягнулася на цэлы год, акурат да выпускнога вечара. Надышла тая цудоная часна напачатку лета, кал адцвтае бэз зацвтае шыпшына, ночы стаяць кароткя светлыя, а на стромкх берагах Овельк да рання звняць конк грымяць хоры рапух. Школьныя экзамены адгрукатал, як кананада, местачковым рэстаране ладзся школьны баль.

На першым свам бал Тонька Бронька блстал. Бронька прыйшла шыконай, амаль вясельнай сукенцы з вузкм гарсэтам беласнежным карункам. Тонька, якая была прагматыкам ва см, выбрала светлы гарнтурчык з палоскам мятнага адцення, разважлва вырашышы, што вячэрняя сукенка, якую раз апранеш, а потым назасёды закнеш у шафу - гэта непрактычна, а гарнтур можна жываць яшчэ шматкроць.