UR.ANUS
Пад сінім небам
вернуться

Арсеньева Наталья
Шрифт:

Вячорны абразок

Зьмярканьне… Зь яснага блакіту зьнікаюць фарбы, бліскі дня, і чыстым золатам заліта ціхіх палёў далечыня. Істужкай сьцежка ўецца ў жыце, зьбягае ўніз, паўзе вышэй, праз ручаёў сталёвых ніці бяжыць кудысь далей, далей… На ўзгорку млын-вятрак ляніва крыламі часам узмахне, і статак галубоў пужліва з-пад даху ў неба-выш памкне… Лятуць, купаюцца ў паветры, зьнікаюць, круцяцца узноў лісты, што ўвосень носяць ветры, а захад іх фарбуе ў кроў.

*** Вечар неба хварбуе ў гарачыя тоны…

Вечар неба хварбуе ў гарачыя тоны, Чыстым золатам густа залоціць рабіны, — I здаецца паветра густым і зялёным, Як вада у вазёрах, зялёных ад ціны. Гаснуць косы на вежах готыцкіх касьцёлаў, I, зьніжаючысь, шклы запаляюць агнямі. Зоры — вочы малых засмучоных анёлаў, — Мігацяцца у хмарах, парваных над намі. Час таёмны, ня ноч і ня дзень, калі цені, Цені ночы зьліваюцца з косамі сонца, Калі хочацца раптам устаць на калені I стаяць так бяз руху, маўкліва, бяз конца… Ў гэты час ад’жывае у думках старое, Ўспамінаюцца даўныя сэрца хваробы… I так лёгка душою — вячэрняй парою — Зразумеці сусьветныя сумы й жалобы!..

Разьвітаньне

Тонкай мглой абвязаліся сінія далі, сінія-сінія далі на ўзьмежжы нябёс. Па жытох расплыліся вятраныя хвалі, ветру плаўныя хвалі, што вечар прынёс… I паволі, паволі чырвоным пажарам занялося чырвоным пажарам усё: і жыты, і кляноў верхавіны, і хмары, й нат будзённае, шэрае ў шэрым, жыцьцё. Дзень канаў зь недаверлівай, кволай усьмешкай, з прыкрай, горкай усьмешкаю хворых людзёў, і зьвінелі яму разьвітаньне узьмежкам зелянкавыя конікі — дзеці палёў. Разьвітаньне з жыцьцём, разьвітаньне навекі, разьвітаньне навекі з жыцьцёвай маной, калі чорная ноч моцна сьцісьне павекі, моцна сьцісьне павекі над сьцерплай зямлёй…

Перад ночай

Цямнее заход над палоскаю бору далёка… далёка… Над самаю ж скроняй шапочуць галіны расьцьвілае ліпы, што цьвет залаты долу сыпле і сыпле. Успыхнулі першыя зоры ў прадоньні над цёмнай, далёкай палоскаю бору. I ноч агарнула сьвет сіняй тугою, і сьціхлі ў той сіні апошнія гукі… Ды думкам, хаценьням — няма супакою, плывуць яны, думкі, як хвалі ракою, аж хочацца выцягнуць, выкінуць рукі у ноч, што накрыла сьвет сіняй тугою…

Ночка

Ночка ціха'я, расістая Йшла над палямі-лагчынамі. Зоры паліла празрыстыя Ў небе, паміж аблачынамі. Кідала кроплямі роснымі Ўправа, улева, ўгару. Пахамі мляўкімі, млоснымі Дыхала ў сонным бару. Чуць варушылі галінамі Ліпы, красой абсыпаныя. Ў шэляху траваў з травінамі Чуліся гукі нязнаныя… Над балатамі бяздоннымі Зьзялі агні дзе-нідзе, Млелі струхлелыя, сонныя Івы ў ліпкім тумане… Ночка, тваймі гэта чарамі, Ночка, тваймі гэта дзівамі Збуджаны зоры між хмарамі, Сплецены мглы па-над нівамі… Ты гэта, вечна чароўная, Ў соннае сэрца ўвайшла — Думкі мае невымоўныя Ўсе зразунела, знайшла…

Лес шумеў

Лес шумеў… Ледзьве чутнымі гукамі гоман соснаў высокіх сплываў. Вецер дзіўна-прыгожымі згукамі новы шэпт, новы сьпеў выклікаў. Між камлямі хваінаў чырвонымі зьзяў крывавы асеньні заход. Далячынямі неба прадоннымі выплываў белых зор карагод. А між імі, з усьмешкай халоднаю, ўсходзіў месяц, прыбраны ў імглу. Гэны вечар малюнкамі роднымі выклікаў нейкі смутак, тугу. Смутак рос, калыхлівымі хвалямі плыў а плыў у душу ён маю… Так туман, неабсяжнымі далямі, залівае увосень зямлю.

Жоўтыя клёны

Жоўтыя клёны, у фарбах асіны, Гронкі крывавыя ў вецьці рабіны, Сіняе неба… Ў начныя часіны Дождж з дагараючых зор. Ў травах пажоўклых бліскучыя ніці — Людзям ніколі танчэйшых ня зьвіці, Астры астатнія ў садзе — ня рвіце: Восені гэта убор. Восень, прыбраўшыся ў кроў і у сонца, Ў золата — лісьце, ў жамчуг — валаконцы, Зь ліры сваей здабывае бясконца Струнаў глухі перабор. Раняць душу ледзьве чутныя гукі — Самі сабой апускаюцца рукі, — Родзяць у сэрцы жальлівыя згукі, Восені песьню-жальбу. Родзіцца песьня і ў небыт сплывае Разам зь лістамі, што клён абтрасае, З сонцам, што ў чырвані дрэў дагарае, Зь першаю кропляй дажджу…

Восень

Як не любіць мне восень залатую, калі праз вопратку асін густую тон прабіваецца чырвоны, слаўны тон, і ў золаце стаіць маўклівы пышны клён? Як не любіць мне восень залатую, калі на ніву зжатую, пустую ліецца уначы, як малако, туман і павучыньне скрозь на хмызьняку палян. Як не любіць мне восень залатую, як не любіць мне частку года тую, калі я веру ўсім, калі душа гарыць і хочацца так век, хоць сумаваць, а жыць…